Hướng dẫn Only the Captain của IFAB chưa bắt buộc đồng loạt ở mọi giải trong năm 2026/27. Các liên đoàn và ban tổ chức có thể lựa chọn áp dụng sớm; từ ngày 1 tháng 7 năm 2027, hướng dẫn này sẽ bắt buộc với tất cả các giải đấu khởi tranh vào hoặc sau ngày đó. Vì vậy, thời điểm cần xét là ngày giải bắt đầu cùng thông báo của ban tổ chức, không chỉ là năm ghi trên lịch thi đấu.
Điểm chính
- Trước ngày 1 tháng 7 năm 2027, liên đoàn và ban tổ chức có thể tự chọn áp dụng hướng dẫn.
- Mọi giải đấu khởi tranh từ ngày 1 tháng 7 năm 2027 trở đi phải áp dụng quy tắc Only the Captain.
- Trong các tình huống lớn, mỗi đội thường chỉ có một cầu thủ (thường là đội trưởng) được tiếp cận trọng tài; trao đổi bình thường vẫn được cho phép.
- Cần phân biệt người được trao đổi về quyết định với quyền kháng cáo hoặc yêu cầu thay đổi quyết định của trọng tài.
Mốc bắt buộc toàn cầu là ngày nào?
IFAB nêu rằng việc triển khai hướng dẫn Only the Captain sẽ trở thành bắt buộc với tất cả các giải khởi tranh từ ngày 1 tháng 7 năm 2027. Trước thời điểm đó, liên đoàn quốc gia, liên đoàn châu lục và FIFA có quyền quyết định áp dụng một phần hoặc toàn bộ hướng dẫn trong các giải thuộc phạm vi của họ. Vì vậy, một giải có thể đã dùng quy tắc trước ngày 1 tháng 7 năm 2027 nếu ban tổ chức lựa chọn, trong khi giải khác chưa áp dụng. [1]
Cụm “giải khởi tranh từ ngày 1 tháng 7 năm 2027” đề cập tới thời điểm bắt đầu giải, không chỉ ngày diễn ra một trận riêng lẻ. Với một mùa giải kéo dài qua mốc đó, ban tổ chức cần công bố quy tắc áp dụng cho cả mùa; người xem nên đọc điều lệ hoặc thông báo chính thức thay vì suy đoán từ ngày thi đấu của từng vòng. Tên mùa giải như 2026/27 tự nó chưa trả lời việc hướng dẫn đã bắt buộc hay chưa.
Hướng dẫn này là một phần của nỗ lực tổ chức giao tiếp quanh các quyết định trọng tài. Nó không thay đổi quyền của trọng tài trong việc áp dụng luật, cũng không tạo ra cơ chế kháng cáo mới cho cầu thủ. Mục tiêu là giảm tình trạng nhiều cầu thủ cùng vây quanh trọng tài sau một quyết định, đồng thời tạo một kênh giao tiếp rõ hơn thông qua đội trưởng. Người xem nên hiểu đây là quy tắc về cách trao đổi tại sân, không phải một thay đổi về tính đúng sai của pha phạm lỗi.
Vì sao có giải áp dụng sớm hơn?
IFAB cho phép các tổ chức quản lý bóng đá điều chỉnh một số khía cạnh tổ chức của luật để phù hợp với giải đấu và bối cảnh trong nước. Hướng dẫn Only the Captain nằm trong nhóm có thể được triển khai trước khi ngày bắt buộc toàn cầu đến. Ban tổ chức có thể thông báo áp dụng trong giải của họ, qua đó cầu thủ và huấn luyện viên biết trước cách trọng tài quản lý trao đổi sau quyết định. Tính linh hoạt này giải thích vì sao khán giả có thể thấy quy tắc ở một giải nhưng chưa thấy ở giải khác trong cùng thời kỳ. [1]
Không nên kết luận một giải đã áp dụng chỉ vì truyền hình phát cảnh trọng tài yêu cầu cầu thủ khác lùi lại. Trọng tài vẫn có thể điều tiết tình huống theo thẩm quyền thông thường. Để xác định quy tắc tổ chức chính thức, hãy tìm thông báo của liên đoàn hoặc ban tổ chức ghi rõ giải áp dụng hướng dẫn. Khi quy định được chọn, các bên tham gia cần biết phạm vi, đối tượng và cách xử lý nếu người không phải đội trưởng tiếp tục tranh luận.
Mốc áp dụng sớm cũng có thể khác nhau giữa các giải đấu do nhiều đơn vị tổ chức. Một liên đoàn có thể đưa hướng dẫn vào giải quốc nội của mình, trong khi một giải khác thuộc phạm vi quản lý của cơ quan khác chưa làm vậy. Bởi thế, người hâm mộ không nên lấy một trận làm mẫu để đánh giá mọi giải. Sự thống nhất bắt buộc toàn cầu bắt đầu với các giải khởi tranh từ ngày 1 tháng 7 năm 2027; trước đó, thông tin tại từng giải là chìa khóa.
Ai được trao đổi với trọng tài sau quyết định?
Nguyên tắc Only the Captain là trong các tình huống lớn hoặc sau quyết định quan trọng, mỗi đội thường chỉ có một cầu thủ—thường là đội trưởng—được tiếp cận trọng tài, và phải trao đổi một cách tôn trọng. Đội trưởng cũng có trách nhiệm nhắc đồng đội giữ khoảng cách hợp lý, tránh vây quanh trọng tài. Điều này không xóa bỏ các cuộc trao đổi bình thường giữa cầu thủ với trọng tài; IFAB nhấn mạnh tương tác bình thường vẫn quan trọng để tăng tính minh bạch và tránh bức xúc. Trọng tài có thể giải thích quyết định quan trọng cho đội trưởng hoặc cầu thủ liên quan. Việc một cầu thủ khác có được tiếp cận hay không tùy quyết định của trọng tài, chẳng hạn cầu thủ vừa phạm lỗi, bị phạm lỗi hoặc bị chấn thương. [2]
Nếu đội trưởng là thủ môn, đội phải báo cho trọng tài trước thời điểm muộn nhất là lễ tung đồng xu trước khi khai cuộc, đồng thời chỉ định một cầu thủ thay thủ môn tiếp cận trọng tài. Sau đó chỉ thủ môn hoặc cầu thủ được chỉ định—không phải cả hai cùng lúc—được phép tiếp cận. Nếu người được chỉ định bị thay ra hoặc truất quyền, đội phải chỉ định một người khác. Ngoại lệ này giúp giải quyết tình huống thủ môn ở xa pha bóng mà vẫn giữ đầu mối trao đổi rõ ràng. [2]
Đội trưởng không được miễn trừ trách nhiệm kỷ luật. Bất kỳ cầu thủ nào, kể cả đội trưởng, thể hiện sự bất đồng bằng lời nói hoặc hành động đều có thể bị cảnh cáo. Cầu thủ tiếp cận hoặc vây quanh trọng tài khi không được phép cũng có thể nhận thẻ vàng. Trọng tài có thể dùng lời nói hoặc cử chỉ để yêu cầu cầu thủ không tiến lại gần; nếu phù hợp, họ có thể trì hoãn việc khởi động lại để đội trưởng có thời gian giải thích quyết định cho đồng đội và yêu cầu cả đội giữ thái độ đúng mực. Quy tắc tạo kênh giao tiếp trật tự, không trao quyền quyết định cho đội trưởng. [2]
Cách xác định quy tắc trong một trận cụ thể
Trước hết, hãy xác định giải đấu thuộc đơn vị nào và ngày giải chính thức bắt đầu. Nếu giải khởi tranh từ ngày 1 tháng 7 năm 2027 trở đi, hướng dẫn bắt buộc theo lộ trình IFAB. Nếu giải bắt đầu trước mốc này, hãy tìm điều lệ hoặc thông báo cho biết ban tổ chức đã chọn áp dụng sớm chưa. Không nên dùng ngày diễn ra trận hoặc mùa ghi trên áo đấu để thay thế ngày khởi tranh của giải khi văn bản nêu điều kiện theo ngày bắt đầu. [1]
Trong bóng đá trẻ, bóng đá dành cho cựu cầu thủ, người khuyết tật và cấp cơ sở, IFAB đưa ra một lựa chọn triển khai riêng cho trọng tài: thổi còi, giơ hai tay trên đầu bắt chéo cổ tay, rồi mở tay và đẩy lòng bàn tay ra trước để yêu cầu cầu thủ không tiếp cận. Khi tín hiệu này được dùng, một vùng bốn mét quanh trọng tài trở thành khu vực chỉ đội trưởng được vào; người xâm nhập trái phép có thể bị cảnh cáo vì hành vi bất đồng. Cách thiết lập vùng này chỉ áp dụng cho các nhóm bóng đá vừa nêu, không nên suy rộng thành yêu cầu bắt buộc cho mọi trận chuyên nghiệp. [2]
Khi theo dõi Khám phá các trận bóng đá trực tiếp cùng KLIVE, người xem có thể để ý cách trọng tài lập lại trật tự sau bàn thắng, phạt đền hoặc thẻ đỏ. Một giải áp dụng sớm có thể yêu cầu cầu thủ khác giữ khoảng cách ngay cả trước năm 2027; giải chưa chọn áp dụng vẫn chịu các quy tắc chung về bất đồng và hành vi không đúng mực. Mốc 1 tháng 7 năm 2027 cho biết khi nào việc áp dụng trở thành thống nhất bắt buộc, còn thông báo riêng của giải xác định quy tắc đang có hiệu lực trong trận hôm nay.
Nguồn tham khảo
- The IFAB — General Modifications —— IFAB guidance on permitted organisational modifications and the date from which the Only the Captain guidelines become compulsory for all competitions.
- The IFAB — Only the Captain guidelines —— IFAB guidance explaining captain communication at major decisions, respect requirements, player dissent sanctions, goalkeeper captains and youth captain-only zones.
Câu hỏi thường gặp
Only the Captain bắt buộc ở mọi giải từ ngày nào?
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2027, hướng dẫn bắt buộc với tất cả các giải khởi tranh vào hoặc sau ngày này. Trước đó, các tổ chức quản lý có thể lựa chọn áp dụng sớm.
Giải khởi tranh trước mốc 2027 có thể áp dụng hướng dẫn không?
Có. IFAB cho phép liên đoàn và ban tổ chức quyết định áp dụng trước ngày bắt buộc; cần xem thông báo hoặc điều lệ của giải cụ thể.
Quy tắc có nghĩa chỉ đội trưởng mới được nói với trọng tài trong mọi tình huống không?
Không nên hiểu tuyệt đối như vậy. Hướng dẫn tạo đội trưởng làm đầu mối chính quanh quyết định, còn việc giao tiếp khác phụ thuộc mục đích, hoàn cảnh và quy tắc của giải.
Hướng dẫn có cho đội trưởng quyền thay đổi quyết định của trọng tài không?
Không. Quy tắc điều chỉnh cách giao tiếp, không chuyển quyền quyết định của trọng tài sang đội trưởng hay tạo quyền kháng cáo mới.